قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
خانه / ادبیات / یادداشت‌ های یک دیوانه ؛ داستان‌های خواندنی گوگول از مردم روس
yek-divane

یادداشت‌ های یک دیوانه ؛ داستان‌های خواندنی گوگول از مردم روس

گوگول از مهم‌ترین نویسندگان روس و بنیان‌گذار سبک رئالیسم انتقادی در ادبیات این کشور است. او پیش از نویسندگان مشهوری همچون داستایفسکی، تولستوی و چخوف زندگی می‌کرده است و بسیاری از بزرگان ادبیات از او و آثارش الهام گرفته اند.

از ویژگی‌های نثر گوگول، سادگی و طنز نهفته در جملاتش است، تا جایی که او را از بزرگترین طنزپردازان جهان می‌دانند. او همه چیز را همان‌طور که هست نشان می‌دهد، بدی‌ها، خوبی‌ها و حتی پلیدی‌های بشری هم به سادگی روایت می‌شوند. این سادگی، صراحت لهجه، پیش پا افتادگی و معمولی بودن اتفاقاتی که نویسنده توصیف می‌کند، نشان دهنده‌ی خلاقیت اوست.

کتاب یادداشت‌ های یک دیوانه و هفت قصه‌ی دیگر، مجموعه‌ای از بهترین داستان‌های گوگول است که توسط خشایار درهمی ترجمه شده است. در این مطلب به این کتاب ارزشمند نگاه مختصری می‌اندازیم.

p1

ارزش نوشته‌های گوگول

مهم‌ترین ویژگی داستان‌های گوگول خلاقیت و دقت نظر نویسنده در نهایت سادگی و جذابیت است. در هر داستان، شما با آدم‌هایی معمولی و زندگی‌هایی روزمره روبه‌رو می‌شوید که اتفاقی عادی، که گاهی غیرقابل باور و خیالی به نظر می‌رسد، با قلم روان، نکته‌بین و طنزپرداز نویسنده بیان می‌شوند. توصیفات گوگول از آدم‌ها و قصه‌های عجیبی که برایشان می‌سازد گاهی بسیار خنده‌دار می‌شود!

در تمامی داستان‌ها، معمولا نویسنده به عنوان دانای کل شاهد اتفاقات است و گاهی خود را به جای یکی از افراد داستان جا می‌زند که شاهدی اتفاقی، یا رهگذری قدیمی، یا دوستی دور برای شخصیت‌های داستانش بوده است. گاهی نیز ناگهان راوی از خود می‌گوید یا درباره قصه و شخصیت‌ها نظر می‌دهد. تا جایی که حتی از قصه‌های عجیبش نیز در عجب می‌ماند: «.. و تنها اکنون که بر روی جزئیات داستان تامل می‌کنیم، متوجه می‌شویم که محتوای آن تا چه اندازه دور از ذهن است…»

آشنایی با نویسنده، پیش از مطالعه‌ی نوشته‌هایش

در ابتدای کتاب مقدمه‌ای در موردگوگول آورده شده است که برای شناخت زندگی و آثار این نویسنده مفید است. دراین مقدمه می‌خوانیم که گوگول در ابتدای جوانی آرزوی استخدام در شغلی دولتی را در سر داشته است،  هرچند پس از استخدام خیلی زود از شغلش کناره می‌گیرد. او در داستان‌هایش هم معمولا به کارمندان و محیط اداری روسیه اشاره می‌کند. گوگول در عمر ۴۳ ساله‌اش داستان‌های متنوعی نوشت و حتی در سال‌های پایانی عمرش به مذهب توجه بسیاری نشان می‌داد. اما با وجود شهرتش همواره حس نارضایتی از خود با گوگول همراه بود و حتی پیش از مرگ دست‌نوشته‌های آخرین اثرش را سوزاند.

در ادامه، گزیده‌ای از مطلب “قصه نویسی در روسیه و قصه‌های گوگول” آورده شده است که بلینسکی در مورد قصه‌های گوگول نوشته است. او نیز سادگی و در عین حال واقعی و عمیق بودن نوشته‌های گوگول را ستوده است. در نهایت نامه‌ای از سن پترزبورگ به قلم ایوان تورگینف آورده شده که اندکی پس از مرگ گوگول و در رثای او نوشته شده است. با خواندن این چند متن پیش از شروع قصه‌های اصلی، خواننده با فضای نوشته‌های گوگول و اهمیت داستان‌هایش در ادبیات آشنا می‌شود و بر کیفیت خواندن او اثر مثبتی می‌گذارد.

این پادشاه من هستم!

نخستین داستان این مجموعه، یادداشت‌ های یک دیوانه است که در آن ما به آرامی با جریان فکری مردی در آستانه‌ی جنون همراه می‌شویم. مردی که در ابتدا فردی عادی و کارمندی ساده است و زندگی و افکار و اطرافیانش را برایمان توصیف می‌کند. کم کم در یادداشت‌های روزانه‌ی این مرد افکار و مشاهداتی عجیب به چشم می‌خورد؛ شنیدن حرف‌های بین دو سگ، توهم مهم و موردعلاقه بودن و حسودی اطرافیان، اهمیت زیاد به موضوعات پیش پا افتاده و در نهایت زوال عقل و ادعاهای عجیب. و خواننده ناگهان خود را در برابر مردی دیوانه می‌بیند و از آنچه در سرش می‌گذرد متعجب و شگفت زده خواهد شد.

در داستان بلوار نیفسکی، گوگول پس از توصیفی دقیق و دلنشین از بلواری معروف در سن‌پترزبورگ، به سرگذشت دو عابر این خیابان می‌پردازد و اتفاقات عجیبی را که با پس زمینه‌ی عشق و هوس برایشان افتاده  نقل می‌کند و در پایان خودبه این نتیجه می‌رسد که آنچه در ظاهر می‌بینیم هرگز نشان‌گر واقعیت درون نیست. حتی بلوار زیبای نیفسکی هم درونی عجیب و وهم انگیز دارد و واقعیت‌ها را جور دیگری نمایش می‌دهد.

گوگول گاهی در داستان‌هایش شما را شوکه می‌کند! اتفاقات عجیبی که به سادگی بیان می‌شوند و شگفتی و تعجب شما را بر می‌انگیزند. در داستان دماغ، با مردی روبه‌رو می‌شویم که دماغش را گم کرده است؛ و عجیب‌تر از آن، دماغ او برای خودش شخصیت مستقلی پیدا کرده و می‌خواهد به جای او خودش را جا بزند. در داستان شنل، با مردی آرام و منزوی آشنا می‌شویم که پس از سال‌ها کار و زندگی فقیرانه، شنلی نو تمام دلخوشی‌اش می‌شود و چطور این دلخوشی‌ هم به دست تقدیر از او گرفته می‌شود. داستان مشهور دیگرش ماجرای نزاع ایوان ایوانوویچ و ایوان نیکیفوروویچ است که به سوتفاهم و دعوای بچگانه‌ی دو دوست و مالک قدیمی می‌پردازد.

علاوه بر این داستان‌های مشهور، چند داستان نسبتا ساده‌تر و کوتاه‌تر هم در کتاب آورده شده است. درکنار تفاوت قصه‌ها و آدم‌های این داستان‌ها، ویژگی‌های مشترکی نیز بینشان وجود دارد. تمام اتفاقات در روسیه و شهر یا روستاهایش رخ می‌دهد و گوگول بیش از هر چیز با دقت و ریزبینی روسیه و مردمش را توصیف می‌کند. از طبیعت و فضای شهری و روستایی گرفته تا عادات روزمره، ویژگی‌های اخلاقی و سنت‌ها و مهمانی‌های روس‌ها. او با زیرکی ویژگی‌های منفی مردم سرزمینش را نشان می‌دهد و مقام‌پرستی و خودخواهی افراد را به سخره می‌گیرد. از نظام اداری و وضعیت مالکین و حکومت انتقاد می‌کند و حتی به دنیا هم به شکل جایی پر از اتفاقات مضحک نگاه می‌کند.

نثر ساده‌ و روان قصه‌های گوگول وترجمه‌ی خوب خشایار دیهیمی، این کتاب را برای هر سلیقه‌ای دلنشین و خواندنی کرده است. بعد از خواندن قصه‌های این نویسنده، او و طبع ظریف و زبان طنزش را دوست خواهید داشت؛ و مانند عموم نویسندگان به شگفتی‌ساز بودن این نویسنده اعتراف می‌کنید.

 

کتاب صوتی یادداشت‌ های یک دیوانه  را از نوار بشنوید.

Powered by themekiller.com